Gelişmiş Arama İçin Tıklayınız!

Kur’an’da bir kimsenin, mesela havarinin ya da firavunun sözleri geçer. Buna rağmen Kur’an nasıl bütünüyle Allah kelamı oluyor?
Bu sual klasik kelâm münakaşalarında mühim yer işgal etmiştir. Ulema bunu erken devirden beri tafsilatlı izah etmişlerdir. Kur’an-ı kerimin tamamı Allah kelamıdır. Bu, kaidedir. Ancak bu, içinde geçen her ifadenin doğrudan Allah’ın kendi sözü olarak nakledildiği manasına gelmez. Kur’an’da bazı sözler nakledilir (hikâye edilir). Ama bu nakli yapan Allah’tır. Yani Firavun’un, şeytanın yahut da havarilerin sözleri, muhtevası onlara ait, ama bu sözleri bize nakleden Allah olduğu için Kur’an’ın parçasıdır, “Kelâm” ile “mahkiyy (nakledilen söz)” arasında tefrik yapılmıştır. Kelâmullah, Allah’ın bizzat kelamıdır. Mahkiyy ise Kur’an içinde nakledilen başkalarına ait sözlerdir. Mesela Firavun’un sözü, muhteva itibariyle Firavun’a aittir. Ama “Firavun şöyle dedi” diye nakleden Allah’tır. Dolayısıyla Kur’an’daki “Firavun dedi ki:” cümlesinin tamamı Allah kelamıdır. Hikâye edilen söz ile hikâye eden söz aynı değildir. Bir sözün Kur’an’da geçmesi, o sözün doğruluğunu değil, nakledilmiş olduğunu gösterir. Mesela Firavun küfür sözleri söyler. Bu sözler Kur’an’da geçer. Ama bu, o sözlerin doğru olduğu manasına gelmez. Bilakis Allah o sözleri ibret, tenkit veya hikmet için nakleder. Kur’an’ın lafzı da manası da Allah’a aittir. Dolayısıyla başkasına ait sözler bile, Allah’ın seçtiği ifadelerle nakledilir. Bu yüzden Kur’an’ın parçasıdır. Bir mektep muallimi dese ki, “Ali dedi ki: ‘Ben gelmem.” Bu cümlede, “Ben gelmem” sözü Ali’ye aittir. Ama bütün cümle muallimindir. Kur’an’da da anlatan Allah olduğu için metnin tamamı ilahidir. Kur’an’da başkalarına ait söz ve diyaloglar, sadece tarihi hikâye değildir. Aynı zamanda iman ve ahlak dersidir. İnsan psikolojisi analizi için anlatılır. Demek ki Kur’an’daki her ifade Allah tarafından söylenmiştir (nakledilmiştir). Ancak muhtevada geçen bazı sözler başkalarına aittir. Bu, Kur’an’ın Allah kelamı olmasına hiçbir şekilde aykırı değildir.


14 Nisan 2026 Salı
Alakalı Başlıklar