Sual:
Nuri Refet Korur kimdir?Cevap:
Dr. Nuri Refet Korur Türkiye’de atom enerjisi kurumunun kurucusu kimya bilginidir (1899-8 Kasım 1983).İstanbul’da doğdu. Dahiliye Nezareti [içişleri bakanlığı] nüfus umum müdürü olan babası Varnalı Hasan Refet Bey’i 1919’da kaybetti. Annesi Nuriye Hanım’dır.
Birinci Cihan Harbi esnasında İstanbul Lisesi’nde okurken, mübadil talebe [değişim talebesi] olarak Almanya’ya gitti. Burada Hamburg Lisesi (1918) ve Göttingen Kimya Fakültesi’ni bitirip (1921), nebatî boyalar üzerine doktora yaptı. Nobel ödüllü kimyager Prof. Windaus’un talebesi oldu. Almanya Oranienburg mektebinde gaz kimyager ihtisası yaptı.
İngiltere Forton’da A. S. C. (atom-fizyoloji-kimya) NATO kursunda birinci oldu. İstanbul Kimya Fakültesi’nden de diploma aldı (1924). Doktora denkliği bulunmadığı için Ankara Yüksek Ziraat Fakültesi’nde tekrar doktora yaparak 1936’da Türkiye’de Nebati Boyalar adlı tezini verdi. Bu, Türkiye’de yapılan ilk kimya doktorasıdır. (Emre Dölen, Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü (1933-1948), Türk Maarif Ansiklopedisi)
Türkiye’ye döndüğünde zehirli gazlar ve gaz maskeleri mütehassısı olarak Harb Akademisi’nde tercümanlık ve hocalıktan sonra (1926-1930), Polonya ve Almanya’ya gönderilerek zehirli gazlar üzerine incelemelerde bulundu.
1930’da Genelkurmay Başkanlığı emriyle Ankara’ya gönderilerek Türkiye’de ilk olarak zehirli gazlardan korunma teşkilatını, 1937’de gaz komutanlığını kurdu ve burada teknik müdür oldu. Mamak zehirli gaz laboratuvarını modern bir hâle getirdi.

Mamak gaz maske fabrikasını, Mazak aktif kömür fabrikasını, Elmadağ sis asidi fabrikasını, zehirli gaz ve pasif korunma okulunu (şimdi muhabere okulu) kurdu.
1952’de İngiltere’de açılan A.B.C. (atom-biyoloji-kimya) kursuna katıldı. Dönüşte 1953’te Erkân-i Harbiye-i Umumiye [genelkurmay] A.B.C. okulunu kurdu. Önce başkan vekili, sonra başkan olarak bu dairede çalıştı. Bu vesileyle çok uzman yetiştirdi.
1956’da Başvekâlet’e (başbakanlığa) bağlı olarak kurulan Atom Enerjisi Kurumu’nun 1957’de genel sekreteri oldu. Çekmece’deki ilk atom reaktörünün kurulmasına önayak oldu.
1962’de kendi arzusuyla emekliye ayrıldı. Türk Ansiklopedisi’nde bilim redaktörü olarak çalıştı. Almanca ve Fransızca’yı çok iyi bilirdi.
8 Kasım 1983’te Ankara’da vefat etti. Ertesi günü Karşıyaka kabristanına defnedildi.
1930’da tüccar ve Zonguldak Limanı’nın müteahhidi Rıza Umar’ın kızı Hürmüz Vecâhet Korur (1908-2011) ile evlendi. Yegâne çocuğu avukat Dr. Mehmet Ergin Korur’dur (1934). Kardeşi Cemil Refet Korur, ağır ceza hâkimi idi. Başvekâlet müsteşarı Ahmed Salih Korur ile bir akrabalığı yoktur.
Kızılhaç, Türk Kanser Cemiyeti, Türk Kimyagerler Cemiyeti, Alman Kimyagerler Cemiyeti, Türk-Alman Kültür Heyeti, Türk-Alman Dostluk Cemiyeti üyesi idi. Alman Hükümeti tarafından “Hizmet” nişanının büyük rütbesi ile taltif edilmiştir.

Türkçe ve yabancı dillerde yayınlanmış çok sayıda kitap ve makalesi ile tercümeleri vardır. Bazıları şunlardır: Zehirli Gazlar, Bunlarla Yapılan Harb ve Bunlara Karşı Tahaffuz Çareleri (eski harflerle 1927, 2.baskı 1928) Türkiye için Harb İktisadiyatı (1928) Muharebe Gazları (1931) Harb Gazları ve Bunlara Karşı Korunma (General Mazlum Boysan ile birlikte, 1934, 2.baskı 1937) Herkes zehirli gazlar ve bunlara karşı korunmaya dair ne bilmelidir? (1934, 2.baskı 1937) Türkiye’de Nebati Boyalar (Türkçe ve Almanca – 1937) En Yeni Kimya Buluşları (1950) Atom Bombası (1951) Gaz Savaşından Atom Harbine (Almanca’dan tercüme 1953) Organik Fosforik Asit Esterleri (1954)
1950-1955 seneleri arasında meşhur fizikçilerden W. Heisenberg’in Ankara’da modern atom fiziği üzerine Ankara’da verdiği konferansları şahsî dostu Nuri Refet Korur hülasa ederek neşretti. Nuri Refet Bey bunların başında diyor ki: “[Göttingen’den tanıdığım] Prof. Heisenberg’i Ankarada tam 29 sene sonra tekrar görmek, benim için çok büyük bir zevk oldu. Kendisinin beni hemen tanıması ise, beni büsbütün mahcup etti. Zira itiraf edeyim ki, ben kendisini başka bir yerde görsem, belki tanımayacaktım. Eski mektep arkadaşlığının verdiği samimiyete güvenerek kendisiyle konferansından hariç mevzular hakkında da biraz görüşmek imkanını buldum. Aşağıda hem kendisinin verdiği konferanstan bir özet çıkarmaya hem de diğer hususlar hakkında verdiği enteresan bilgileri arkadaşlarıma sunmaya gayret edeceğim.” Nuri Refet Korur: “Profesör Heisenberg Ankara'da”, Türkiye Genel Kimyagerler Kurumu Dergisi, Yıl 2, Cilt 2, Sayı 11 Ankara, Nisan 1950, sayfa 330-331.

Darülfünun-i Osmani Fünun Medresesi Kimya Zümresi’nin 1923 yılı mezunları öğretmenleriyle birlikte. Ön sırada (soldan sağa): Müderris Muavini Mehmed Ali [Kağıtçı], Müderris Dr. Cevad Mazhar, Müderris Ligor [Taranakidis / Kimyacı], Kimyager Nuri Refet [Korur]. Kız öğrencilerin arasında sol baştaki: Hatice Hasan (Prof.Dr. Hatice Bodur).
Maiyetinde çalışmış olan Kimyager Albay Hüseyin Hilmi Işık şöyle anlatmaktadır: “Ankara’da Mamak kimyahanesinde Nuri Refet Korur Bey bizim âmirimizdi. Kimya dairesi reisi idi. Orduda ilk ABC (atombiyolojik-şimik) dairesini kuran odur. Kimsenin Amerika’dan haberi yokken, orada birkaç kere bulunmuştu. Herkesi tanırdı. Her şeyden haberi vardı. Almanca, Fransızca, İngilizce ve Arapçası fevkalâdeydi. Almancayı, ana dili Almanca olan bir Almandan daha iyi bilirdi. Çok bilgiliydi; akla gelecek gelmeyecek her şeyden anlardı. Dinine bağlı ve din kültürü çok idi. Beni severdi. Ben de onu severdim. Bana çok defalar yardımı dokundu. Yazları Yeşilköy’de oturuyordu. Bizim eczaneye gelir gider, otururduk.” (Ebedî Seadet Yolunda Bir Ömür, İstanbul 2017, s. 101)
Hilmi Işık, Nuri Refet Korur’un ecnebi kitaplardan tercümelerle hazırlayıp kendisine tevdi ettiği müsveddelerden 80 sayfalık "İslamiyet Nedir ve Hakiki Müslüman Nasıl Olur?" kitabını hazırlamış ve 1978 senesinde bastırmıştır. Türkiye gazetesi tarafından basılıp ücretsiz olarak okuyuculara dağıtılan "Nasıl Müslüman Oldular?" kitabını da Nuri Refet Korur hazırlamıştır.

Şöyle derdi: “Geceleri Rabbimin azametini, kudretinin büyüklüğünü, merhametinin sonsuzluğunu düşünür, günahlarımı affetmesi için O’na iltica ederim. Bu anılarım, hayatımın en rahat, en huzurlu, müstesna zamanları olmaktadır. Çok sıkıldığım hallerde yüce Allahıma iltica ettim. Kalbimi ona bağladım. Her defasında imdadıma yetişti. Beni korudu ve kurtardı. Hiç kimseye suizan etmedim. Kim olursa olsun, bana başvuranların dertlerini gidermeğe, yardım etmeğe çalıştım.” Dr. Nuri Refet Korur kimdir? Türkiye Gazetesi, 9 Kasım 1983.
Mehazlar:
Afşin Oktay (Edt), Who's Who In Turkey 1958.
International World Who's Who, 1948-1949, Sampson Publishing New York.
Dr. Nuri Refet Korur kimdir? Türkiye Gazetesi, 9 Kasım 1983.
Emre Dölen, Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü (1933-1948), Türk Maarif Ansiklopedisi.
Ebedî Seadet Yolunda Bir Ömür, İstanbul 2017, s. 101.
Nuri Refet Korur: “Profesör Heisenberg Ankara'da”, Türkiye Genel Kimyagerler Kurumu Dergisi, Yıl 2, Cilt 2, Sayı 11 Ankara, Nisan 1950, sayfa 330-331.